Blijf op de hoogte!
Wenst u op de hoogte te blijven van de laatste inzichten van Caluwaerts Uytterhoeven, bezorg ons dan uw gegevens via het formulier hieronder.
Het eenheidsoctrooi: de algemene key take - aways
Deel via LinkedInJuridische inzichten
15/09/2025
4 min read
In een eerdere blog van CU hebben we een inkijk gegeven in de complexe wereld van octrooibescherming en hebben we laten zien hoe octrooien vandaag een sleutelrol spelen in de huidige kennis- en innovatie-economie.
In deze blog zoomen we in op de twee manieren om octrooibescherming in Europa te verkrijgen: het Europees octrooi en het Eenheidsoctrooi. Hoewel ondernemingen sinds 1973 een Europees octrooi kunnen aanvragen voor hun uitvinding, trad het Eenheidsoctrooi met het bijhorende Eenheidsgerecht pas op 1 juni 2023 in werking. Het werd ingevoerd om de nadelen van het Europese octrooi te verhelpen, aangezien dat vaak duur en complex kan uitvallen.
Maar wat zijn nu net eenheidsoctrooien? Wat is het verschil met Europese octrooien, wat zijn de voor- nadelen ervan voor jouw onderneming en wanneer kies je voor het ene of het andere? In deze blog beantwoorden we al deze vragen. Lees verder en ontdek waarom eenheidsoctrooien een echte troef voor jouw onderneming kunnen zijn.
Het Europees octrooi
Het Europees octrooi wordt verleend door het Europees Octrooibureau (EOB) en biedt de mogelijkheid om met één aanvraag bescherming te krijgen in alle 39 lidstaten van het Europees Octrooiverdrag (EOV) plus enkele uitbreidingslanden (momenteel zes, waaronder Bosnië en Herzegovina). Onder de lidstaten vallen zowel EU-landen als niet-EU-landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Turkije.
Na verlening volgt een periode van negen maanden, de zogenaamde oppositieperiode, waarin het Europees octrooi nog kan worden aangevochten of beperkt via één centrale procedure bij het EOB. Daarna valt het Europees octrooi uiteen in een bundel van nationale octrooien.
Hoewel de aanvraagprocedure voor het EOB aldus geharmoniseerd is, leidt de verlening van een Europees octrooi aldus niet tot één titel, maar tot een bundel van nationale octrooititels. Na de verlening moet de aanvrager zelf bepalen in welke landen hij bescherming wil en daar vervolgens de nationale vereisten naleven, zoals het vertalen van de conclusies in de nationale talen en het betalen van nationale taksen.
Daardoor kan een Europees octrooi, zeker wanneer bescherming in veel lidstaten wordt gevraagd (en dus een grote bundel nationale titels ontstaat), zeer duur uitvallen. Bovendien is het administratief vrij complex, omdat in elk land afzonderlijke formaliteiten moeten worden vervuld.
Het eenheidsoctrooi (Unitary Patent, UP)
Het eenheidsoctrooi vertrekt vanuit het Europees octrooi. Binnen een maand na verlening kan de octrooihouder een verzoek indienen voor ‘eenheidswerking’. Het resulterende eenheidsoctrooi biedt uniforme bescherming in de EU-lidstaten die op dat moment de UPC-overeenkomst hebben bekrachtigd (momenteel 18).
De aanvrager krijgt bij verlening van een Eenheidsoctrooi aldus één titel.
Voordelen van het eenheidsoctrooi
Een groot voordeel van het eenheidsoctrooi is de vereenvoudiging en kostenbesparing. In tegenstelling tot een Europees octrooi, waarbij de bundel van nationale octrooien in elke lidstaat moet worden gevalideerd met bijbehorende kosten voor validatie, vernieuwingstaksen en vertalingen, is het verzoek tot eenheidswerking gratis.
De jaarlijkse vernieuwingstaksen zijn aantrekkelijk en ondernemersvriendelijk; het totale onderhoud van een eenheidsoctrooi over 10 jaar bedraagt doorgaans minder dan €5.000.
In plaats van in elk van de lidstaten jaarlijkse vernieuwingstaksen te moeten betalen, zal de houder van een eenheidsoctrooi jaarlijks nog slechts één enkele vernieuwingstaks moeten betalen aan het EOB, en dit in één valuta en onder één wettelijke regeling wat betreft tarieven, termijnen, betalingsmethoden en vertegenwoordiging.
De jaarlijkse vernieuwingstaks van een Eenheidsoctrooi komt ongeveer overeen met de gezamenlijke nationale vernieuwingstaksen voor 4 lidstaten, dus met de kostprijs van een klassiek Europees bundeloctrooi in 4 landen. Voor diezelfde prijs – en met minder formaliteiten – krijgt de houder van een Eenheidsoctrooi bescherming in 18 lidstaten. Wordt echter bescherming in minder dan 4 lidstaten beoogd, dan kan het klassieke Europese octrooi qua vernieuwingstaksen voordeliger zijn.
Tijdens de overgangsperiode van zes jaar (vanaf 1 juni 2023) zijn de vertalingsvereisten beperkt: één volledige vertaling van het Europees octrooi volstaat, hetzij in het Engels indien de proceduretaal voor het EOB het Frans of het Duits was, hetzij in een andere officiële taal van een EU-lidstaat indien de proceduretaal Engels was. Voor kmo’s, non-profitorganisaties, universiteiten en openbare onderzoeksinstellingen is er een compensatieregeling van €500 voor vertalingskosten.
Daarnaast zorgt het eenheidsoctrooi voor meer rechtszekerheid. In tegenstelling tot een bundel nationale octrooien, die door verschillende rechters in diverse landen worden beoordeeld, behandelt één centrale rechtbank – het Unified Patent Court (UPC) – alle geschillen over geldigheid en inbreuk.
Nadelen van het eenheidsoctrooi
Het kostenvoordeel van het UPC moet genuanceerd worden. Procederen bij het UPC kan aanzienlijk duurder zijn dan bij een nationale rechtbank, omdat de gerechtskosten bestaan uit een vaste vergoeding plus een aanvullende vergoeding die afhangt van de waarde van de zaak. Grote zaken zijn daardoor veel duurder dan kleine.
Ook brengt een centrale rechtbank risico’s met zich mee: wordt een eenheidsoctrooi nietig verklaard, dan geldt dit in alle deelnemende lidstaten gezien het eenheidsoctrooi één titel is. Een gepubliceerde octrooiaanvraag met een eerdere prioriteitsdatum in één lidstaat kan het eenheidsoctrooi dus volledig laten vervallen, terwijl bij een traditioneel Europees octrooi enkel het nationale octrooi in die lidstaat verloren zou gaan.
Bovendien is het niet mogelijk om tijdens de looptijd bescherming in bepaalde landen te laten vervallen door via het systeem van de nationale vernieuwingstaksen sommige nationale octrooien in stand te houden en andere te laten uitdoven, afhankelijk van de marktstrategie.
Dit kan later hogere kosten met zich meebrengen, zeker als men anders een portefeuille had kunnen bijsturen. Gezien het eenheidsoctrooi één titel is, moet een eenheidsoctrooi als één recht worden overgedragen; overdracht in sommige landen wel en andere niet is niet mogelijk.
Conclusie
De voor- en nadelen, samen met de verschillende territoriale reikwijdte van het eenheidsoctrooi en het Europese octrooi, maken het vaak zinvol om beide systemen te combineren, afhankelijk van uw markstrategie.
Ons kantoor adviseert u graag over een oplossing op maat. Wenst u advies over de meest geschikte strategie voor uw specifieke situatie? Aarzel dan zeker niet om het team van Caluwaerts Uytterhoeven Advocaten te contacteren via 03 448 49 92 of info@legaloffice.be.